‘De oplichting heeft haar geknakt. Ze is nooit meer dezelfde geworden’

REGIO – Nepagenten slaan regelmatig toe in Nederland. Vorig jaar zijn meer dan 13.000 meldingen gedaan over deze vorm van oplichting. Ook in de Achterhoek is het een toenemend probleem. Politie Oost-Nederland startte begin april met een nieuwe voorlichtingscampagne om kwetsbare doelgroepen te waarschuwen. Eveline Reversma maakte het van dichtbij mee, haar moeder werd slachtoffer: "Mijn moeder was haar kostbaarheden kwijt, ik mijn liefste moeder."

Door Guus Helle

“Kijk, dat is het gedenkplekje van mijn moeder”, zegt Reversma, wijzend op het Boeddhabeeld bij een berkenboom in het stuk bos naast het huis in Hengelo waar ze met haar man, dochter en hond woont. “Zo is ze altijd heel dichtbij ons.” Haar moeder overleed vorig jaar oktober. “Ze was altijd zo zelfstandig, had een rijk sociaal leven, trok erop uit en kwam vaak met de auto vanuit Vorden naar ons toe. Zelfs toen ze 88 jaar oud was. Ze woonde heel gelukkig hier in de Achterhoek.” 

Daar kwam plots een einde aan, toen haar moeder in februari 2025 werd gebeld door iemand die zich identificeerde als een medewerker van de ING. “Er werd haar verteld dat 1.688 euro was overgemaakt naar een rekening in Bronckhorst. Dat er waarschijnlijk sprake was van fraude.” Toen ze vroeg of ze haar dochter kon bellen omdat ze samen de rekening beheren, werd haar dit afgeraden. Eveline: “Hij zei dat ze mij al hadden gesproken, dat ik op de hoogte was. Maar daar was niets van waar.”  

De zogenaamde ING-medewerker had alle gegevens: “Geboortedatum, adres, zelfs het volledige bankrekeningnummer. Informatie die normaalgesproken alleen bij de overheid en officiële instanties ligt.” Het is voor de politie een bekend verhaal: persoonsgegevens die buit zijn gemaakt bij datalekken worden doorverkocht aan criminelen. Oplichters gebruiken het om doelwitten uit te kiezen, voornamelijk oudere mensen die alleen wonen. “Mijn moeder was altijd zo’n slimme en scherpe vrouw. Ondanks onze waarschuwingen, was ze zich van geen kwaad bewust. En voor haar doelgroep is de bank een autoriteit. Dus als die zeggen dat het zo is, dan is het zo.” 

Kostbaarheden
Nadat het eerste vertrouwen was gewekt, ging de oplichter over op de volgende stap. “Hij stelde allemaal vragen die de schijn wekten dat hij zich zorgen maakte om de veiligheid van mijn moeder: ‘Heeft u een deurbelcamera? Nee? Woont er nog iemand anders in huis? Ook niet? U voelt zich vast niet zo veilig dan’.”  

Haar moeder werd bang gemaakt: “Hij vroeg naar kostbaarheden in huis en gaf aan dat deze mogelijk gestolen konden worden. Mijn moeder had mooie sieraden en waardevolle orthodoxe iconen; afbeeldingen van heiligen handgeschilderd op houten panelen.” De oplichter stelde voor, uit zogenaamde voorzorg, deze door een politieagent in burger op te laten halen. “Zodat het veiliggesteld kon worden op het politiebureau in Doetinchem. Ze wisten precies wat ze moesten zeggen om het echt te laten lijken.”   

En zo geschiedde: “Mijn moeder ging uit angst akkoord en kreeg een code waarmee de ‘politieagent’ zich zou identificeren aan de deur.” Ondertussen werd ze aan de telefoon gehouden: “Zodat ze zich niet kon bedenken of mij kon bellen voor hulp.” 

“Mijn moeder vond dat de nepagent schichtig overkwam, alsof hij zich niet op zijn gemak voelde. Maar nog steeds werd ze aan de lijn gehouden door de persoon aan de telefoon.” Voor de nepagent vertrok met haar spullen, werd haar verteld dat ze het eerste uur nog niet met iemand mocht bellen: “Zogenaamd zodat de politie de sieraden en iconen veilig op kon bergen, maar uiteraard was dit zodat de nepagent weg kon komen.” 

Indoctrinatie
Het contact met de oplichters was verbroken, de waardevolle spullen gestolen, maar de emotionele impact van wat er was gebeurd kwam later pas. “Ze belde me en vertelde dat ze was gebeld door de bank, maar dat alles nu goed was gekomen. Ik wist natuurlijk niet waar ze het over had.” Toen Eveline duidelijk maakte dat ze zelf geen contact had gehad met de ING, zoals de oplichter beweerde, kon haar moeder dat in eerste instantie niet geloven. “Ze was zo geïndoctrineerd en geïntimideerd.”  

Ze hebben haar in totaal vier uur aan de telefoon gehouden. Ze heeft geen kans gekregen stil te staan bij wat haar werd verteld: “Ze was zo bang gemaakt. Toen ze eenmaal doorkreeg wat er was gebeurd, brak ze, ineens daalde het allemaal in.”  

Eveline reed direct naar haar moeder, belde de politie en samen hebben ze aangifte gedaan: “Toen de echte politieagenten aan de deur stonden heb ik wel even gevraagd om legitimatie.” De agenten kenden het verhaal maar al te goed. Eveline: “De oplichters volgen een script. Op elk moment dat mijn moeder begon te twijfelen aan het verhaal, maakten ze het geheel dreigender, zodat ze uit angst aan de telefoon zou blijven.” 

Gevolgen
Eveline zegt dat haar moeder daarna nooit meer dezelfde is geweest: “Mijn moeder was altijd een sterke, zelfstandige vrouw, onbaatzuchtig en avontuurlijk. Ze heeft veel gereisd en was niet snel bang.” Ook in haar geliefde Achterhoek, waar ze zich zo veilig voelde, deed ze overdag nooit haar achterdeur op slot en waren de gordijnen altijd open: “Ze vond het fijn naar buiten te kijken. Na de oplichting veranderde dat. De luxaflex moesten dicht zodat niemand naar binnen kon kijken.”  

Dat haar moeder mentaal erg getroffen was door wat haar is aangedaan, zag Eveline van dichtbij: “Het was alsof ze vanaf die dag minder straalde. Haar blije en onbezorgde persoonlijkheid was veel minder.” Angst nam de bovenhand: “Ze was erg bang dat de oplichters terug zouden komen.” Ook had ze een sterk gevoel van schaamte, wat bij veel slachtoffers van oplichting speelt: “Ze wilde er niet over praten, wilde niet nadenken over wat er was gebeurd.” 

Haar gezondheid heeft ook te lijden gehad onder het voorval: “Ze was al hartpatiënt, maar dat ging al jaren best goed. Na de oplichting is ze teruggevallen. De laatste zes maanden van haar leven kreeg ze meer hartproblemen en sliep slecht. Zeker als we spraken over de oplichting, dan sliep ze dagenlang heel erg slecht. Toen ze in oktober ook nog een longontsteking kreeg, is ze er niet meer bovenop gekomen en gestorven.”  

Arrestaties
Voor Eveline zelf was de zaak niet afgedaan na het doen van aangifte. Ze is op zoek gegaan naar de gestolen iconen. “Het zijn geen sieraden die makkelijk zijn om te smelten. Ik denk niet dat ze wisten wat ze ermee moesten doen.” Een zoektocht over Marktplaats en Facebook leverde echter niets op. “Ik hoop dat iemand informatie heeft of ze herkent, ze zijn me erg dierbaar.”

Ondanks dat haar moeder een inboedelverzekering had bij Nationale Nederlanden, heeft dit niet geholpen om de verloren waarde terug te krijgen: “Ze weigeren uit te keren omdat mijn moeder, naar hun zeggen, vrijwillig haar waardevolle spullen aan de oplichters heeft meegegeven. Een absoluut bizar standpunt dat volledig voorbijgaat aan de druk en angst die ze heeft ervaren.”  

Wat wel resultaat bracht was het onderzoek van de politie. Inmiddels zijn twee verdachten opgepakt: “Eentje is op heterdaad betrapt. In zijn auto zijn vijf adressen gevonden, waaronder die van mijn moeder.” Hij is veroordeeld, maar gaat in hoger beroep. Haar moeder wilde niet naar de rechtszaak te gaan. Eveline was er wel: “Hij is niet eens komen opdagen. Ik wilde op z’n minst de persoon zien die mijn moeder zoveel pijn heeft bezorgd. Weet je wel wat je mensen aandoet als je zoiets doet?” De andere zaak loopt nog en Eveline hoopt dat het dit jaar is afgerond en ze het kan afsluiten. 

Bank belt nooit
Eveline wil met het verhaal van haar moeder anderen bewust maakt van hoe sluw oplichters te werk gaan: “Ze zijn zeer bedreven in het bespelen en manipuleren van mensen. Mijn moeder was kraakhelder en toch is ze slachtoffer geworden.” Daarom ziet ze graag dat kinderen en mantelzorgers erover praten met hun ouders en naasten: “Doe een rollenspel. Bel zelf eens naar je ouders en doe je voor als iemand die je niet bent. Dit kan ze helpen te realiseren dat het ook hen kan overkomen.”

Ook raadt ze aan foto’s te nemen van waardevolle spullen in huis en het te laten taxeren of op waarde te laten schatten: “Dan is het veel makkelijker hard te maken tegenover de verzekering wat er verloren is gegaan.” En als laatste: “Weet dat de bank je nooit belt. Als er iemand belt die zegt dat ze van de bank zijn, word dan direct achterdochtig en verbreek de verbinding. Laat je niet misleiden. Mijn moeder krijg ik niet meer terug. Wel wil ik zoveel mogelijk mensen waarschuwen voor oplichting. Dat is mijn missie.”