‘Juf Elsbeth’ neemt na 46 jaar afscheid van OBS Noord

‘Laat kinderen zich ontwikkelen op hún manier’

BORCULO – “Als ik kinderen zie, dan gaat het vanzelf.” Het is typerend voor Elsbeth van Schaik, die na ruim 46 jaar lesgeven met pensioen gaat. Na dit schooljaar neemt ze afscheid van OBS Noord, haar tweede thuis. “Ik heb nog energie zat, maar het is tijd.”

Door Maxim Textor

Wie met Elsbeth praat, hoort het meteen: hier zit iemand die haar roeping gevolgd heeft. “Ik heb nooit iets anders willen worden dan indiaan of juf, die keuze was uiteindelijk dus niet zo moeilijk. Als kind had ik de halve camping achter me aan”, lacht ze. “Mijn moeder en oma waren ook gek op kinderen. Het zit in de familie.”

Op haar 19e begon Elsbeth haar loopbaan. “Toen was er weinig werk, dus werden wij naar legerbasissen in het buitenland gestuurd. Vreselijk vond ik dat. Gelukkig kreeg ik alsnog een aanstelling op School Noord. En toen vroeg juf Ans of ik een duobaan wilde. In die tijd revolutionair, je stond gewoon niet met z’n tweeën voor de klas.”

Op ooghoogte
Elk jaar, elke klas was weer anders, maar de basis bleef hetzelfde. “Op je hurken, op ooghoogte met het kind. Goed luisteren, goed kijken, en kinderen in hun waarde laten. Dát is het allerbelangrijkste.” Voor oudere klassen heeft Elsbeth nooit iets gevoeld. “Ik hou niet van methodes. Wij leerden doelen stellen en dan zelf lessen bedenken. In groep 3 moet je als docent ineens in een boek kijken: daar ging de spontaniteit.”
Die spontaniteit, dát is wat haar aantrekt in kleuters. “Ze zijn puur, lossen ruzietjes zelf op en elke dag is anders. Het is nooit voorspelbaar. Als juf moet je kunnen schakelen.” En ze vindt dat de spontaniteit door de jaren heen wel onder druk is komen te staan. “De eisen van de inspectie zijn bizar. Ik vul de mappen braaf in, maar in de praktijk volg ik mijn gevoel. Kleuters zijn niet te testen.”

‘Een kind moet zich fijn voelen’
Waar het volgens haar echt om draait, is het sociaal-emotionele. “Laat een kind zich prettig voelen. De rest komt wel. Je ziet soms ouders die zich druk maken over CITO-scores. Maar wat zegt dat als een kind liever een giraf knutselt?”

Ze herinnert zich nog levendig een meisje dat haar moeder verloor. “Dan zit zo’n kind verdrietig onder de tafel. Dat leer je niet op de opleiding. Dan moet je gewoon op je gevoel vertrouwen.” Of een jochie dat zich aan haar vastklampte omdat hij thuis niks had. “Zelfs als ik naar het toilet ging, bleef hij voor de deur. Dan praatte ik gewoon door.”

Ook het contact met ouders is cruciaal. “Als je op één lijn zit, bereik je zoveel meer. Wij willen allemaal het beste voor hun kind. En hier op school hoort iedereen erbij, of je nou ouder, conciërge of stagiair bent. We eten met elkaar, vieren alles samen. Dat vind ik zó waardevol.”

Laatste kleuterjuf
Met haar vertrek verdwijnt ook een van de laatste ‘echte’ kleuterjuffen van School Noord. “Het vak is veranderd. Wij kijken anders naar kinderen. Maar op de pabo leer je dat niet meer. Dat is jammer.” Samen met collega’s Sieuwke, Betty en Annemiek vormde ze jarenlang een hecht team. “Je hoefde maar een half woord te zeggen en je wist wat de ander bedoelde.”
Waarom dan toch stoppen, als het vuur er nog is? “Onze school is kleiner geworden. En ik word na de zomer 66. Toen er verteld werd dat er weer een collega uit moest, dacht ik: laat mij het dan zijn. Dan kunnen de anderen blijven tot de nieuwe school start.”

Geen platte wagen
Een groots afscheid hoeft van Elsbeth niet. “Ik hoef niet op een platte wagen. Geef mij iets moderns: een filmpje met greenscreen of een podcast.” Toch komt er op 17 juli een receptie, van 15.30 tot 17.00 uur op OBS Noord. “Iedereen mag een hand komen geven. En oud-leerlingen ook. Ik merk nu zelfs dat ik de kinderen in de klas krijg van mensen die ik zelf ook heb gehad.”

Wat ze gaat missen? “De kinderen. Hun openheid, hun enthousiasme. En de collega’s. Je doet ertoe, je hebt een doel. Ik ben altijd betrokken bij Sinterklaas, de Kinderboekenweek. Ik lig vaak in bed na te denken over hoe ik dingen hier nóg leuker kan maken.”
Daarom zal het wennen worden. “Straks zit ik hele dagen thuis. Dat lijkt me vreselijk. Maar ik wil eerst even niets vastleggen. Geen vrijwilligerswerk meteen. Misschien later. En natuurlijk mijn dochter opzoeken in Los Angeles.” Eén ding weet ze zeker: mocht er ooit een inval juf nodig zijn bij de kleuters, dan zegt ze geen nee.

Blijf positief
Waar ze het meest trots op is? “Dat kinderen me na jaren nog herkennen. Soms krijg ik een berichtje: ‘Ben je nog steeds juf? Ik was altijd zo gek met je.’ Daar doe je het voor.” En afgelopen weekend in Barcelona, in een shuttlebus vol mensen, vroeg een oud leerling of we ‘Fli, fla, flo’ konden doen, een oud klapspelletje uit de klas. “Ze waren het nog niet vergeten.”

Wat ze iedereen wil meegeven? “Geniet van de kinderen. Heb niet meteen een oordeel. Elk kind ontwikkelt zich op z’n eigen manier. Blijf positief, leef makkelijk, en zie hoe goed we het hier eigenlijk hebben.”