Wees haastig met luisteren
Wees traag met spreken en wees ook traag met boos worden. Deze woorden lees ik in een oude brief van een zekere Jacobus uit de eerste eeuw na Christus. Kennelijk was het toen nodig om deze woorden op te schrijven. Luisteren lijkt ook nu een vergeten kwaliteit van onze samenleving te zijn.
In deze tijd vlak voor de verkiezingen wordt onze luistervaardigheid er niet beter op. Debatten verharden zich, politici zetten zich tegen elkaar af en willen vooral hun eigen gelijk halen. Waar dat toe geleid heeft, hebben we het afgelopen jaar gezien. De verkiezingstijd is bijna per definitie een tijd van toenemende onverdraagzaamheid.
Ook onderling kunnen wij er wat van. Maar al te snel kunnen er verkeerde, kwetsende, haatdragende woorden uit onze mond komen. Maar al te snel kunnen we boos worden. Ik merk dat in de zaak Israël-Gaza. Je kunt eigenlijk niks zeggen over Israël, maar je kunt ook niks zeggen over de Palestijnen. Je wordt al snel in het ene of in het andere kamp getrokken. Als je ook maar de minste kritiek levert op wat Israël doet, ben je al snel een antisemiet. We hebben ons woordje al snel klaar en een oordeel is snel geveld. En waarom eigenlijk?
Onze emotionele betrokkenheid bij Israël en Gaza maakt ons niet direct tot betere luisteraars. Allerlei geloofsvoorstellingen met betrekking tot het Joodse volk die nogal uiteen kunnen lopen, maken het er ook niet beter op. We helpen er niemand mee, noch de Palestijnen, noch de Joden, door elkaar te verketteren. Dat wil niet zeggen dat we ons dan maar stil moeten houden, dat niet. We kunnen wel proberen elkaar beter te begrijpen door naar elkaar te luisteren.
Luisteren heeft niets te maken met passiviteit. Echt luisteren vraagt actie, is je proberen in te leven in de ander, is vragen wat de ander bedoelt, is elkaar proberen te begrijpen. Echt luisteren is een daad van liefde, brengt mensen dichter bij elkaar. In de zaak Israël-Gaza betekent dat bijvoorbeeld dat we zowel de Joodse als de Palestijnse pijn serieus nemen, zonder die tegen elkaar uit te spelen.
Naar elkaar luisteren is naar mijn idee ook nodig om vreedzaam samen te leven. De weg van de vrede en gerechtigheid is de weg van luisteren naar elkaar en niet die van oordelen. Daarom, Jacobus zei het al, wees haastig met luisteren, traag met spreken en ook traag met boos worden.